Chuyên mục

Báo cáo thường niên

Xếp hạng tín nhiệm

Cho Thuê Văn Phòng

Thông tin cố phiểu

Tin tức & Sự kiện » Thông Tin Thị Trường

Báo cáo của AM Best: Triển vọng thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam 2020

Thứ Tư, 01/07/2020, 04:03

Tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế AM Best mới đưa ra đánh giá triển vọng ở mức “Ổn định” cho thị trường bảo hiểmphi nhân thọ Việt Nam. Các lý do chính bao gồm:

  • Mức vốn hóa theo rủi ro tương đối cao đi kèm với danh mục đầu tư thận trọng
  • Cơ cấu dân số và nhu cầu bảo hiểm thuận lợi cho triển vọng tăng trưởng trung và dài hạn của các sản phẩm phi nhân thọ bán lẻ
  • Tác động ăn theo của cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung có thể có lợi cho Việt Nam khi các công ty đa quốc gia tìm các thị trường mới ngoài Trung quốc.

Tuy nhiên, xu hướng ổn định trên cũng phần nào bị ảnh hưởng bởi các yếu tố sau:

  • Tình trạng cạnh tranh gay gắt cộng với xu hướng gia tăng tổn thất của bảo hiểm tài sản gây áp lực lớn đối với lợi nhuận
  • Sự giảm tốc của kinh tế trong nước và thế giới có thể làm chậm lại tốc độ tăng trưởng của nhiều nghiệp vụ
  • Lãi suất giảm và sự biến động của thị trường vốn có thể ảnh hưởng tới thu nhập đầu tư

Doanh thu phí của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam tăng trưởng 12% trong năm 2019, đạt 52.300 tỷ VND (tương đương 2,2 tỷ USD). Sự tăng trưởng mạnh của bảo hiểm phi nhân thọ chủ yếu là nhờ bảo hiểm sức khỏe và tai nạn cá nhân và bảo hiểmcháy với mức tăng trưởng 20% và 30% trong năm 2019. Sự gia tăng mạnh doanh số bán bảo hiểm tai nạn cá nhân qua kênh ngân hàng là nguyên nhân chính đóng góp vào sự tăng trưởng của bảo hiểm sức khỏe trong những năm gần đây. Tăng trưởng của bảo hiểm cháy trong năm 2019 chủ yếu là do tác động của quy định mới về bảo hiểm cháy nổ bắt buộc trong đó có nhiều điều chỉnh về phạm vi bảo hiểm và tỷ lệ phí.

Biểu đồ Tổng doanh thu phí bảo hiểm 2018 - 2019

 

Mặc dù mức tăng trưởng của bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam trong năm 2019 được đánh giá là tương đối cao, xong so với lịch sử tăng trưởng trong quá khứ thì đây là chỉ là con số trung bình. Việt Nam có thị trường phi nhân thọ tăng trưởng vào hàng cao nhất ở Đông Nam Á, trung bình (CAGR) đạt 17% trong vòng 10 năm qua (2009 – 2019). Sự tăng trưởng của thị trường bảo hiểm chủ yếu là nhờ vào tăng trưởng kinh tế mạnh, tầng lớp trung lưu ngày càng giàu có hơn, và những thay đổi tích cực của khung khổ pháp lý. Đáng chú ý là những động lực tăng trưởng chính – Bảo hiểm sức khỏe và xe cơ giới – đã có sự phát triển mạnh trong 10 năm qua, với tốc độ tăng trưởng trung bình 27% và 18%. Trong năm 2018, bảo hiểm xe cơ giới và bảo hiểm tai nạn cá nhân và sức khỏe là 2 nghiệp vụ chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng doanh thu phí.

Các doanh nghiệp bảo hiểm có sức khỏe tài chính tốt

Các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam nhìn chung có sức khỏe tài chính tốt, và được đánh giá là có khả năng chống chịu các cú sốc tài chính do sự biến động của thị trường đầu tư. Theo kết quả đánh giá của Mô hình BCAR, mức vốn hóa theo rủi ro của các doanh nghiệp được AM Best xếp hạng tại Việt Nam ở mức “Rất cao” đến “Cao nhất”; nhiều doanh nghiệp cũng duy trì biên khả năng thanh toán cao hơn nhiều so với yêu cầu tối thiểu của cơ quan quản lý.

AM Best cũng ghi nhận rằng khả năng tài chính của nhiều doanh nghiệp được đảm bảo bởi các danh mục đầu tư có tính thanh khoản cao và thận trọng, 80% tổng tài sản nằm dưới dạng tiền gửi, tiền mặt và trái phiếu chính phủ. Quan điểm thận trọng về đầu tư của các doanh nghiệp bảo hiểm góp phần giảm hệ số đòn bẩy khai thác ở mức trung bình nhưng đang có xu hướng gia tăng, tỷ lệ trung bình của năm 2019 là 200%. Mặt khác, các công ty bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam có thỏa thuận tái bảo hiểm với nhiều đối tác quốc tế có xếp hạng cao, điều này làm giảm áp lực vốn do việc gia tăng doanh số quá nhanh, đồng thời cho họ nguồn thu từ hoa hồng nhượng tái.

Về tăng trưởng vốn, mặc dù tỷ lệ chi trả cổ tức ở mức từ trung bình đến cao, các doanh nghiệp vẫn có tăng trưởng vốn tương đương với tăng trưởng tổng tài sản, tỷ lệ trung bình 5 năm qua là 10%, nhờ vào việc tăng vốn và tăng lợi nhuận để lại. Kết quả là tỷ trọng tổng tài sản trên vốn và tỷ lệ thặng dư của thị trường bảo hiểm Việt Nam luôn ở mức ổn định là 3 lần (3x) trong 5 năm vừa qua.

AM Best dự báo thị trường phi nhân thọ Việt Nam sẽ duy trì vốn ổn định trong tình hình kinh tế hiện nay, song về trung và dài hạn, các doanh nghiệp bảo hiểm có thể cần tăng vốn cho nhu cầu tăng trưởng trong tương lai. Nhiều tập đoàn bảo hiểm quốc tế lớn sở hữu cổ phần chiến lược trong các doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam có mong muốn gia tăng tỷ lệ sở hữu thông qua việc góp thêm vốn hoặc mua lại cổ phần hiện hữu. Tuy nhiên, việc này còn tùy thuộc vào kế hoạch thoái vốn của chính phủ Việt Nam, thường hay bị chậm trễ do các thủ tục hành chính.

Tăng trưởng dài hạn nhờ vào cơ cấu dân số thuận lợi và mức độ thâm nhập bảo hiểm thấp

Trong số các thị trường đang phát triển tương tự ở Đông Nam Á, Việt Nam có cơ cấu dân số trẻ và đông; 70% dân số ở độ tuổi dưới 35 với tuổi thọ trung bình là 76. GDP tính trên đầu người đã tăng gấp hơn 2 lần trong thập kỷ qua và thổi bùng sự tăng trưởng của tầng lớp trung lưu được dự tính chiếm 26% dân số đến năm 2026.

Theo đánh giá của AM Best, sự gia tăng của tầng lớp trung lưu có thể kéo theo sự gia tăng nhu cầu bảo vệ đối với tài sản cá nhân và sức khỏe khi mức độ sở hữu tài sản và xe cộ tăng cao. Với tỷ lệ thâm nhập bảo hiểm phi nhân thọ ở mức 0,8% GDP trong năm 2019, thị trường phi nhân thọ Việt Nam còn nhiều tiềm năng phát triển.

Hơn nữa, AM Best dự báo tăng trưởng dài hạn của bảo hiểm phi nhân thọ còn được hỗ trợ bởi các chương trình doanh nghiệp bảo hiểm của chính phủ dành cho nông nghiệp và thiên tai. Với sự hỗ trợ của chính phủ, thị trường phi nhân thọ được dự báo sẽ đóng vai trò lớn hơn trong việc cung cấp bảo hiểm cho sản xuất nông nghiệp, một trong những ngành kinh tế chủ lực của Việt Nam.

Mặc dù mức độ tham gia bảo hiểm hiện tại còn rất thấp, AM Best dự báo rằng sự vào cuộc của chính phủ, bao gồm cả việc hỗ trợ phí, sẽ khuyến khích việc mua bảo hiểm của người dân. Ngành bảo hiểm cũng sẽ góp phần thu hẹp khoảng trống bảo hiểm thông qua việc bảo hiểm thiên tai. Với nguy cơ rủi ro thiên tai của VN, tổn thất kinh tế do bão lụt ước tính ngốn mất 0,8% GDP mỗi năm. Để giảm nhẹ rủi ro và tăng cường mức độ chống chịu của nền kinh tế, các bên có liên quan trong thị trường phi nhân thọ đã cùng tham gia hoạch định và phát triển các giai pháp bảo hiểm rủi ro thiên tai và bảo hiểm tài sản công.

Cho dù việc triển khai các chương trình bảo hiểm của chính phủ đang bị chậm tiến độ, việc ban hành các quy định mới và sự vào cuộc của chính phủ được kỳ vọng đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của thị trường phi nhân thọ trong trung và dài hạn.

Việt Nam được hưởng lợi từ các cơ hội kinh tế tạo ra do căng thẳng thương mại Mỹ - Trung; cụ thể như Việt Nam đã tăng khối lượng hàng xuất khẩu sang Mỹ, hay ngày càng có nhiều công ty nước ngoài quan tâm tìm kiếm việc chuyển đổi địa điểm hoạt động sản xuất (ra khỏi Trung Quốc). Với chi phí lao động thấp và vị trí địa lý ngay sát công xưởng toàn cầu Trung Quốc, Việt Nam là một trong những điểm đến yêu thích khi các công ty tìm cách dịch chuyển chuỗi sản xuất và thương mại mậu dịch.

AM Best cũng đánh giá rằng thành công gần đây của chính phủ Việt Nam trong việc kiềm chế sự bùng phát của dịch COVID-19 trong nước sẽ góp phần nâng cao uy tín của Việt Nam đối với các nhà đầu tư nước ngoài, so với các nước láng giềng Đông Nam Á. Do đó, sự gia tăng đầu tư và dịch chuyển cơ sở sản xuất của các tập đoàn đa quốc gia sẽ tạo ra cơ hội tăng trưởng dài hạn cho các nghiệp vụ bảo hiểm tài sản, kỹ thuật và hàng hóa.

Chi phí hoạt động cao gây sức ép giảm lợi nhuận

Kết quả kinh doanh của thị trường phi nhân thọ Việt Nam tiếp tục chịu sức ép của tình trạng cạnh tranh gay gắt, thể hiện qua tỷ lệ combined ratio ở mức quanh 100% trong vòng 5 năm qua (2015 – 2019), trong khi lợi nhuận kinh doanh bảo hiểm của các công ty bảo hiểm lớn – nếu có – cũng ở mức rất thấp. Bên cạnh chi phí khai thác cao của các sản phẩm bán lẻ, đặc biệt là bảo hiểm sức khỏe và tai nạn cá nhân, các công ty bảo hiểm Việt Nam thường có tỷ trọng chi phí quản lý trên thu nhập phí cao hơn so với các công ty trên thế giới và trong khu vực – điều này phản ánh sự kém hiệu quả trong hoạt động.

Mặc dù tỷ lệ tổn thất của hầu hết các nghiệp vụ đều thấp, tình hình cạnh tranh dẫn đến việc giảm phí và nới lỏng kỷ luật khai thác khi các doanh nghiệp sử dụng ngoại lệ trong khai thác bảo hiểm xe cơ giới và tài sản để tranh giành dịch vụ. Hậu quả là, kết quả kinh doanh của nghiệp vụ tài sản rất xấu do bị ảnh hưởng bởi một loại tổn thất cháy trong năm 2018 và 2019. Các công ty bảo hiểm phi nhân thọ cũng phải đối mặt với tình trạng trục lợi bảo hiểm đang gia tăng về tần suất và mức độ trong thời gian gần đây đối với bảo hiểm xe cơ giới và sức khỏe.

Mặc dù vậy, nhiều công ty đã thực hiện các biện pháp khắc phục góp phần làm giảm sức ép đối với lợi nhuận nghiệp vụ trong những năm qua. Bên cạnh việc tăng phí, thắt chặt kỷ luật khai thác và lựa chọn rủi ro thận trọng, các công ty cũng được hưởng lợi từ việc tăng phí đối với bảo hiểm tài sản theo quy định mới. Tác động của các biện pháp này đã được thể hiện qua sự cải thiện tỷ lệ tổn thất ở một số loại hình nghiệp vụ. Ví dụ, tỷ lệ tổn thất của bảo hiểm xe cơ giới đã giảm từ 58% năm 2018 xuống 47% năm 2019, trong khi tỷ lệ tổn thất của bảo hiểm sức khỏe ổn định ở mức quanh 30%. Tỷ lệ bồi thường của bảo hiểm thân tàu giảm từ 74% năm 2018 xuống còn 50% trong năm 2019. AM Best cũng ghi nhận việc các công ty bảo hiểm đã áp dụng công nghệ để quản lý chi phí hoạt động và chi phí đại lý hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, AM Best dự báo rằng lợi nhuận nghiệp vụ dầu khí và các nghiệp vụ liên quan đến mặt hàng dầu thô, vốn phụ thuộc nhiều vào tái bảo hiểm, sẽ giảm trong năm 2020. Hoa hồng tái bảo hiểm của các nghiệp vụ đang chịu sức ép giảm, trong bối cảnh doanh thu phí giảm do tình hình dịch bệnh hiện nay và sự đi xuống của thị trường dầu khí thế giới. Công ty khai thác dầu khí quốc gia Việt Nam đã giảm chỉ tiêu sản lượng trong năm, trong đó đội tàu chở dầu thô cũng dự kiến sẽ giảm 20% trong năm 2020.

Trong trường hợp thị trường bị ảnh hưởng bởi một loạt tổn thất lớn, hoặc có sự gia tăng ở mức trung bình đối với các tổn thất nhỏ của nghiệp vụ dầu khí, AM Best cho rằng điều này sẽ dẫn đến việc suy giảm năng lực bảo hiểm. Việc này sẽ thúc đẩy thêm quá trình tăng phí dưới sức ép của các nhà tái bảo hiểm quốc tế trong tình hình tổn thất nặng nề do dịch COVID-19.

AM Best dự báo tình hình cạnh tranh trên thị trường phi nhân thọ tiếp tục gay gắt khi các doanh nghiệp tìm cách gia tăng thị phần trong một thị trường tăng trưởng nóng.

Tình hình kinh tế thế giới ảnh hướng xấu tới nhiều nghiệp vụ

Trong ngắn hạn, sự suy giảm của kinh tế thế giới và theo đó là giảm lực cầu đối với hàng hóa và dịch vụ sẽ có tác động tiêu cực đến kinh tế Việt Nam. Trong tháng 4/2020, Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Ngân hàng Thế giới đã đánh giá lại dự báo tăng trưởng GDP 2020 của Việt Nam xuống còn 2,7% và 4,9% tương ứng. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng IMF dự báo tăng trưởng của Việt Nam sẽ ở mức cao nhất trong số các nền kinh tế Đông Nam Á, trong khi dự báo giảm đối với Singapo, Thái Lan, Malaysia (từ -2 đến -6%) và đi ngang đối với Indonesia và Philipin (dưới 1%).

Ước tính sơ bộ trong Quý 1/2020 cho thấy nhiều loại hình nghiệp vụ - ngoại trừ bảo hiểm sức khỏe – sẽ bị giảm doanh thu phí do việc suy giảm các hoạt động kinh tế. Tuy nhiên, bảo hiểm sức khỏe dự kiến sẽ tăng trưởng mạnh trong năm 2020 nhờ sự tăng cường nhận thức về bảo hiểm sức khỏe do dịch COVID-19. AM Best ghi nhận rằng tăng trưởng bảo hiểmsức khỏe có thể bù đắp cho việc giảm doanh thu từ các nghiệp vụ khác ở một số doanh nghiệp; những doanh nghiệp không kinh doanh nghiệp vụ này hoặc ở mức độ nhỏ sẽ bị giảm doanh thu trong năm 2020.

Theo đánh giá của AM Best, các nghiệp vụ chịu ảnh hưởng nhiều nhất từ sự suy giảm kinh tế toàn cầu bao gồm xe cơ giới, hàng không, du lịch, dầu khí và hàng hóa. Bảo hiểm xe cơ giới, nghiệp vụ lớn thứ hai trong năm 2019, chịu ảnh hưởng bởi một loạt các yếu tố gắn liền với doanh số bán xe thấp; Hiệp hội sản xuất ô tô Việt Nam báo cáo số lượng xe bán ra giảm 32% trong quý 1/2020, chủ yếu do sự gián đoạn chuỗi cung cấp trong ngành công nghiệp xe hơi, số lượng xe nhập khẩu giảm và xu hướng tiết kiệm gia tăng trong giai đoạn khủng hoảng. Với việc đi lại bằng đường hàng không quốc tế giảm mạnh kéo theo việc giảm nhu cầu bảo hiểm hàng không và du lịch, AM Best dự báo rằng các công ty bảo hiểmhàng không có khả năng phải áp dụng điều khoản hoàn phí do thời gian máy bay không hoạt động kéo dài.

Thị trường đầu tư bất ổn

Trong ngắn hạn, AM Best cũng dự báo thu nhập từ hoạt động đầu tư, thường được các doanh nghiệp sử dụng để tăng kết quả hoạt động, sẽ bị giảm xuống. Tiền gửi có kỳ hạn, vốn chiếm một tỷ trọng lớn trong danh mục đầu tư của nhiều doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam, sẽ mang lại thu nhập ít hơn trong ngắn hạn, do chính sách giảm lãi suất tiền gửi của ngân hàng trung ương Việt Nam trong tháng 3/2020.

Trần lãi suất tiền gửi kỳ hạn từ 1-6 tháng giảm từ 5% xuống còn 4,75%. Tác động của việc giảm lãi suất sẽ nghiêm trọng hơn đối với các doanh nghiệp đang cần tái đầu tư nguồn tiền đáo hạn trong ngắn đến trung hạn. Để đối phó, các doanh nghiệp được xếp hạng bởi AM Best đã cho biết có ý định chuyển sang các tài sản sinh lời cao hơn. Tuy nhiên, việc điều chỉnh này là không trọng yếu, và danh mục đầu tư chủ yếu vẫn sẽ là tiền gửi.

Các doanh nghiệp có quỹ tương hỗ hoặc góp vốn cổ phần tại các doanh nghiệp khác cũng có thể bị ảnh hưởng về hoạt động đầu tư do sự bất ổn của thị trường vốn. AM Best dự báo biến động của thị trường vốn trong Quý 1 – khiến chỉ số chứng khoán của Sàn giao dịch Hồ Chí Minh giảm 31% - sẽ làm giảm giá thị trường của danh mục đầu tư và có thể ảnh hưởng đến kết quả đầu tư của các doanh nghiệp bảo hiểm nếu được hiện thực hóa. Tuy nhiên, do phần lớn các doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam thường duy trì tỷ trọng đầu tư góp vốn từ mức thấp đến trung bình, dự báo biến động giá trị thị trường hợp lý của tài sản dự kiến sẽ không ảnh hưởng trọng yếu đến lượng vốn hóa theo rủi ro.

 

Các tin tức khác :

Liên kết Website