Chuyên mục

Báo cáo thường niên

Xếp hạng tín nhiệm

Cho Thuê Văn Phòng

Thông tin cố phiểu

Tin tức & Sự kiện » Thông Tin Thị Trường

Covid – 19 và một số tác động đến kinh tế Việt Nam

Thứ Ba, 31/03/2020, 08:12
  1. Đại dịch toàn cầu Covid - 19

Dịch Covid 19 bắt đầu bùng phát tại thành phố Vũ Hán, Hồ Bắc, Trung Quốc từ nửa cuối tháng 12/2019. Sau đó đã lan ra khắp 31 tỉnh, thành của Trung Quốc và lan tỏa đi toàn thế giới. Đến ngày 11/3/2020 Tổ chức Y tế thế giới (WHO) chính thức tuyên bố Covid-19 là đại dịch toàn cầu. Dịch đã lan rộng ra gần 200 quốc gia và vùng lãnh thổ bên ngoài Trung Quốc. Tính đến 10h15 ngày 26/3/2020 đã có 471.035 người nhiễm bệnh, 21.283 người tử vong. Từ đầu tháng 3 trở lại đây tâm dịch đã chuyển từ Trung Quốc sang các nước Châu Âu đang lan nhanh tại Bắc Mỹ.

(Nguồn: Bộ Y tế)

Tại Việt Nam, ngày 23/01/2020 có 02 ca nhiễm đầu tiên tại thành phố Hồ Chí Minh là người Trung Quốc đến từ Vũ Hán. Tính 10h15 ngày 26/3/2020 Việt Nam có 148 ca nhiễm trong đó 17 đã chữa khỏi hoàn toàn.

So với các đại dịch toàn cầu từng bùng phát làm chết hàng trăm triệu người, Virus Sars Cov2 có một đặc tích là khả năng lây nhiễm cao khi tiếp xúc với người mang virus, ngay cả khi người mang virus chưa có các triệu chứng của bệnh trong thời gian khoảng 2 tuần. Điều này tạo nguy cơ dịch bùng phát với tốc độ chóng mặt. Theo thống kê của WHO, mất 67 ngày đại dịch Covid – 19 thê giới mới có 100.000 người nhiễm, nhưng chỉ mất 11 ngày tiếp theo để có thêm 100.000 người nhiễm và chỉ còn 4 ngày để có thêm 100.000 người nhiễm kê tiếp.

Hiện nay thế giới chưa có thuốc đặc trị cũng như phác đồ điều trị hiệu quả, các nước đang chạy đua điều chế vaccine, dự báo nhanh nhất cũng phải đến năm 2021 thế giới mới có vaccine phòng bệnh. Như vậy hiện nay chỉ có một giải pháp phòng chống là cách ly, cô lập nguồn lây, trì hoãn và ngăn chặn bùng phát. Với giải pháp này, Trung Quốc sau gần 3 tháng phong tỏa toàn bộ Vũ Hán, hạn chế giao thương, đi lại toàn quốc và đến 17/3/2020 tại Vũ Hán đã không phát sinh ca bệnh mới, ngày 18/3/2020 toàn Trung Quốc không có ca nhiễm mới phát sinh trong nội địa. Các nước có dịch và phòng dịch đều có những biện pháp từ hạn chế đi lại đến đóng cửa biên giới hoàn toàn.

Hệ quả của các biện pháp chống dịch là toàn bộ nền kinh tế chịu ảnh hưởng, trước tiên và trực tiếp là các ngành dịch vụ: du lịch, hàng không, bán lẻ, logistics, sau đến công nghệ, điện tử, công nghiệp ô tô, bất động sản, tài chính, ngân hàng…

Đối với Việt Nam, phương châm “chống dịch như chống giặc”, chấp nhận hi sinh tăng trưởng kinh tế để bảo vệ sức khỏe nhân dân đã được cả hệ thống chính trị thực hiện và được sự đồng thuận của xã hội. Các biện pháp cách ly quyết liệt, ngăn chặn nguồn lây đã giúp Việt Nam có được thành công bước đầu và sẽ chiến thăng trong cuộc chiến này. Chiến thắng dịch bệnh sẽ phải hy sinh lợi ích kinh tế. Hiện nay, chưa có một ước tính, đánh giá cụ thể nào về cái giá phải đánh đổi để có thành công đó. Gần đây Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã cập nhật kịch bản ự báo tăng trưởng năm 2020 tùy theo từng kịch bản ngăn chặn dịch Covid 19 trên thế giới mà tác động đến kinh tế Việt Nam khác nhau:

+ Kịch bản 1, nếu dịch được khống chế được trong quý I, mức tăng GDP năm nay ở 6,25%, giảm 0,55 điểm phần trăm so với mục tiêu Chính phủ đề ra. Trong đó, GDP quý I tăng 4,25%, quý II là 6,08%, quý III là 6,92% và quý IV 6,81%.

 + Kịch bản 2, GDP năm 2020 dự báo chỉ đạt 5,96% nếu dịch được khống chế được trong quý II. Mức tăng GDP này khá thấp và giảm 0,84% điểm phần trăm so với mục tiêu 6,8% năm nay. Ở kịch bản này tăng trưởng quý I tăng 4,52%, quý II là 5,1%, quý III là 6,7% và quý IV 6,81%.

Trước diễn tiến của tình hình dịch Covid-19 hiện nay tại EU và Mỹ, nếu kinh tế thế giới đi vào suy thoái thì khả năng đặt được kịch bản 2 cung là thách thức lớn với kinh tế Việt Nam.

          2. Một số tác động đối với kinh tế Việt Nam

          2.1. Sơ lược về tình hình kinh tế thế giới từ khi có dịch

Hiện nay đã có nhiều ý kiến đánh giá Covid 19 là một biến cố “thiên nga đen” của kinh tế thế giới, khả năng suy thoái kinh tế toàn cầu là hiện hữu.

Theo Oxford Economics thì : “Trường hợp Covid -19 trở thành đại dịch, kinh tế thế giới sẽ suy thoái ngay trong 6 tháng đầu năm 2020 với thiệt hại ước khoảng 1.100 tỷ USD do năng suất lao động sụt giảm, sản xuất đình trệ, chuỗi cung ứng bị gián đoạn, thương mại và đầu tư giảm, ngành du lịch, hàng không bị tê liệt…”

 Thiệt hại đối với kinh tế thế giới bước đầu đã có số liệu chính thức đầu tiên với chỉ số PMI (sản xuất) của Trung Quốc trong tháng 2/2020 chỉ có 35,7 điểm, là giá trị thấp nhất từ trước đến nay. Chỉ số PMI của Mỹ cũng giảm về mức 50,8 điểm. Của Việt Nam chỉ số PMI còn giảm mạnh từ mức 50,6 điểm tháng 1/2020 xuống còn 49 điểm tháng 02/2020, lần đầu tiên sau 4 năm chuyển trạng thái tăng sản lượng, quy mô sản xuất sang thu hẹp. với diễn tiến của dịch bệnh và các biện pháp phòng chống của các nước, chắc chắn PMI tháng 3 còn xấu hơn tháng 2. Số liệu mới nhất, theo ước tính của Tổng cục Thống kê, GDP quý I/2020 của nước ta chỉ đạt mức tăng trưởng 3,82% so với cùng kỳ năm 2019. Đây là mức tăng trưởng quý I thấp nhất trong 10 năm trở lại đây.

 Để hỗ trợ nền kinh tế chống chọi với ảnh hưởng của dịch bệnh, nhiều NHTW lớn trên thế giới đã triển khai chính sách tiền tệ mở rộng như giảm lãi suất điều hành, nới lỏng định lượng…(Mỹ, Anh, Canada, Úc…). Đặc biệt, Fed đã đưa ra 02 quyết định giảm lãi suất trong vòng chưa đầy 2 tuần qua. Với quyết định giảm lãi suất mới nhất vào ngày 15/03/2020, lãi suất điều hành của Mỹ hiện đang nằm trong khoảng 0-0,25%, tương đương với mức thấp kỷ lục của năm 2015. Với quan điểm không áp dụng chính sách lãi suất âm, dư địa đối với việc kích thích kinh tế bằng lãi suất của Mỹ đã cơ bản không còn. Ngoài chính sách tiền tệ, việc hỗ trợ thông qua chính sách tài khóa có thể được đẩy mạnh ở nhiều quốc gia ( Gói 1.000 tỷ và có khả năng tăng lên gấp 4 lần của Mỹ, gói 1.500 tỷ của EU, gói hơn 600 tỷ của Đức, gói 112 tỷ của Nhật…). Và gần đây nhất G20 đã có cam kết bơm 5.000 tỷ để giảm thiểu thiệt hại của đại dịch. Mặc dù vậy, chính sách tiền tệ và tài khóa có thể chỉ được xem là liều thuốc giảm đau nếu vấn đề nền tảng là dịch bệnh không được khống chế.

Thị trường cổ phiếu toàn cầu ( hàn thử biểu của nền kinh tế) đã có phản ứng hết sức tiêu cực trong thời gian vừa qua. Tại thị trường Mỹ, thị trường cổ phiếu có sức ảnh hưởng lớn nhất trên phạm vi toàn thế giới, các ngưỡng hỗ trợ quan trọng đang bị thử thách và phá vỡ (VD: DJI với ngưỡng 21.000 điểm – đã bị phá vỡ). Khi các ngưỡng hỗ trợ này bị phá vỡ, thị trường cổ phiếu sẽ trở sang trạng thái “downtrend” trung-dài hạn và tạo ra tác động cộng hưởng tiêu cực không nhỏ đối với thị trường cổ phiếu toàn cầu. Sau quyết định giảm lãi suất mới nhất của Fed thị trường Mỹ lại tiếp tục giảm khá sâu. Điều này cho thấy cộng đồng đầu tư đã diễn giải hành động của Fed theo hướng nền kinh tế đang rất nguy cấp và biện pháp “cấp cứu” như trên không mang lại hiệu quả.

 Sau khi Fed tuyên bố giảm lãi suất vào ngày 15/03/2020, lãi suất trái phiếu chính phủ trên thị trường Mỹ hiện giảm khá mạnh so với mức đóng cửa của tuần trước nhưng vẫn cao hơn so với mức đáy tính từ đầu tháng 3/2020 đến nay. Do kỳ vọng giảm lãi suất không còn nữa, nhiều khả năng lãi suất trái phiếu chính phủ trên thị trường Mỹ sẽ không tiếp tục phá đáy. Lãi suất trái phiếu chính phủ tại một số thị trường khác cũng đang có xu hướng bật tăng trở lại từ mức đáy của tháng 3/2020 và có thể có diễn biến tương tự như trên thị trường Mỹ.

          2.2. Tình hình thị trường tài chính Việt Nam

Tính đến hết năm 2019, kinh tế Việt Nam có độ mở rất cao lên tới gần 200% GDP. Các biến động của kinh tế thế giới sẽ có tác động nhanh và trực tiếp tới mọi mặt của nền kinh tế Việt Nam.

Tương đồng với các thị trường cổ phiếu lớn trên thế giới, thị trường cổ phiếu đang có chuỗi giảm điểm rất mạnh đặc biệt từ phiên giao dịch ngày 09/03/2020 đến nay. Kết thúc phiên giao dịch ngày 24/03/2020, chỉ số VNI đóng cửa ở mức 659 điểm, giảm hơn 30% so với thời điểm trước khi dịch bùng phát.

Tại phiên giao dịch ngày 16/3/2020, lãi suất trái phiếu chính phủ của Việt Nam trên thị trường thứ cấp tăng nhẹ so với giá trị đóng cửa tuần trước. Như vậy tạm thời có thể thấy quyết định giảm lãi suất của Fed chưa có tác động đáng kể nào tới mặt bằng lãi suất trái phiếu chính phủ tại Việt Nam.

Trên thị trường ngoại hối, tỷ giá USD/VND chũng có biến động nhẹ. Ngân hàng nhà nước đã có một số động thái can thiệp để bảo đảm kiểm soát.

            2.3. Các biện pháp hỗ trợ của chính phủ

Việc hỗ trợ cho nền kinh tế đang được đẩy nhanh với động thái đầu tiên là Thông tư 01/2020/TT-NHNN ngày 12/3/2020 của NHNN theo đó các NHTM được phép cơ cấu lại nợ, miễn giảm lãi vay cho khách hàng bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 theo quy định nội bộ của từng ngân hàng được xây dựng trên cở sở thông tư 01/2020/TT-NHNN nói trên. Nếu như năm 2009, việc hỗ trợ được thực hiện bằng nguồn ngân sách nhà nước (cấp bù lãi suất) thì lần này việc hỗ trợ được thực hiện bằng nguồn của các NHTM. Có lẽ ưu điểm của giải pháp này là ngân hàng và khách hàng sẽ có sự kết nối lớn hơn, ảnh hưởng có thể dược đánh giá chính xác hơn và tiết kiệm được ngân sách cho những nhiệm vụ quan trọng khác. Tác động lớn nhất và trực tiếp của Thông tư 01/2020 là hành lang pháp lý để cơ cấu nợ, giảm mức chuyển nhóm nợ (giảm nợ xấu cho hệ thống ngân hàng), tạo điều kiện cho các ngân hàng thương mại hỗ trợ doanh nghiệp đang khó khăn .

Trong bối cảnh nhiều quốc gia lớn trên thế giới đang sử dụng chính sách lãi suất để hỗ trợ nền kinh tế, ngày 17/3/2020 NHNN đã ban hành các quyết định điều chỉnh lãi suất. Theo đó, NHNN giảm Lãi suất tái cấp vốn 6%/năm xuống 5%/năm; Lãi suất cho vay qua đêm trong thanh toán điện tử liên ngân hàng và cho vay bù đắp thiếu hụt vốn trong thanh toán bù trừ của NHNN đối với các NHTM từ 7%/năm xuống 6%/năm; Lãi suất chào mua giấy tờ có giá qua nghiệp vụ thị trường mở từ 4%/năm xuống 3,5%/năm. Đồng thời, Lãi suất tối đa áp dụng đối với tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn dưới 1 tháng giảm từ 0,8%/năm xuống 0,5%/năm; Lãi suất tối đa áp dụng đối với tiền gửi có kỳ hạn từ 1 tháng đến dưới 6 tháng giảm từ 5,0%/năm xuống 4,75%/năm. NHNN quyết định giảm lãi suất cho vay ngắn hạn tối đa bằng VND của TCTD đối với khách hàng vay để đáp ứng nhu cầu vốn phục vụ một số lĩnh vực, ngành kinh tế theo quy định từ 6%/năm xuống 5,5%/năm. Mức điều chỉnh lãi suất này bước đầu được đánh giá là thận trọng và phù hợp với diễn tiến điều chỉnh lãi suất của các nước và diễn biễn chỉ số CPI của Việt Nam tăng cao trong 02 tháng đầu năm.

Về chính sách tài khóa, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Chỉ thị số 11/CT-TTg ngày 04/03/2020 về các nhiệm vụ, giải pháp cấp bách tháo gỡ khó khăn cho sản xuát kinh doanh, bảo đảm an sinh xã hội ứng phó với dịch Covid -19 các bộ  đang xây dựng văn bản hướng dẫn việc gia hạn thời gian nộp thuế và tiền thuê đất, tiền bảo hiểm xã hội cho các doanh nghiệp. Bên cạnh đó, Chính phủ đang rất quyết liệt trong việc đẩy mạnh hoạt động đầu tư công mà điển hình là việc chuyển đổi 3 dự án đầu tư PPP thuộc dự án đường cao tốc Bắc-Nam sang dạng đầu tư công với mục tiêu khởi công sớm tháng 8/2020.

Hậu quả của dịch bệnh đối với nền kinh tế nước ta trước tiên và trực tiếp là từ việc gián đoạn việc luân chuyển, lưu thông hàng hóa, dịch vụ do việc các biện pháp hạn chế tiếp xúc xã hội. Nhưng dài hạn hơn khi các đầu tầu kinh tế như Mỹ, EU hứng chịu sự bùng phát của dịch bệnh sẽ làm những ngành kinh tế xuất khẩu chủ lực của Việt Nam đình trệ. Hàng triệu người lao động sẽ bị ảnh hưởng. Ngay lúc này, cần có những chính sách hỗ trợ trực tiếp cho người lao động, cho doanh nghiệp vượt tác động của suy giảm kinh tế sau đại dịch.

Nguyễn Anh Đức, Th. Sỹ Kinh tế, Ban Đầu tư

 

Các tin tức khác :

Liên kết Website