Năm 2020 là một trong những năm đầy thách thức nhất trong lịch sử hiện đại. Số lượng thảm họa thiên nhiên cao hơn mức trung bình với những tác động đáng kể về mặt nhân đạo và tài chính, kết hợp với đại dịch gây nhiều hậu quả nhất trên toàn cầu kể từ năm 1918, thế giới bước sang năm 2021 với nhiều câu hỏi cần được giải đáp.

Mặc dù năm 2020 không phải là năm kỷ lục về tổn thất tài chính do thiên tai gây ra, nhưng đã có một số kỷ lục đáng chú ý được thiết lập trên quy mô cấp khu vực, cấp độ nguy hiểm hoặc cấp độ sự kiện. Các sự kiện phổ biến và đáng đưa lên mặt báo trong năm 2020 đã được ghi nhận ở Mỹ. Mùa bão ở Đại Tây Dương vừa qua đã lập kỷ lục với 30 cơn bão nhiệt đới được đặt tên, bao gồm 13 cơn bão trung bình và 6 cơn bão lớn, trong đó có 12 cơn bão đã đổ bộ vào lục địa Mỹ. Số liệu thống kê này về các cơn bão đổ bộ vào Mỹ đã thiết lập kỷ lục mới cho đất nước có niên đại từ giữa những năm 1800.

Toàn cầu

Theo Báo cáo thường niên về Thời tiết, Khí hậu & Thảm họa của AON phát hành ngày 25 tháng 1 vừa qua, 416 sự kiện thiên tai trong năm 2020 đã gây ra tổn thất kinh tế trên toàn thế giới khoảng 268 tỷ USD. Mặc dù thấp hơn nhiều so với các năm có tổn thất đỉnh điểm vào năm 2011 (557 tỷ USD) và 2017 (485 tỷ USD), nhưng con số này cao hơn mức trung bình (244 tỷ USD) và giá trị trung bình (246 tỷ USD) của thế kỷ 21. Tổn thất kinh tế này thấp hơn 12% so với mức trung bình và 1% so với giá trị trung bình của thập kỷ trước (2010-2019).

Trong tổn thất kinh tế nói trên, các chương trình bảo hiểm do khu vực tư nhân và chính phủ tài trợ đã bồi thường khoảng 97 tỷ USD, tạo ra khoảng trống bảo vệ là 64% (171 tỷ USD).

Năm 2020, đã có hơn 8.000 người chết do thiên tai. Bão nhiệt đới là hiểm họa hao tiền tốn của nhất, gây tổn thất kinh tế hơn 78 tỷ USD. Tiếp theo đó là lũ lụt (76 tỷ USD) và bão đối lưu nghiêm trọng (63 tỷ USD).

10 sự kiện tổn thất kinh tế lớn nhất trên toàn cầu

Châu Á Thái Bình Dương

Năm 2020, tổng tổn thất kinh tế do thiên tai ở khu vực Châu Á Thái Bình Dương (APAC) lên tới 101 tỷ USD.

Con số 101 tỷ USD cao hơn 2% so với mức trung bình của giai đoạn 2000-2019 và cao hơn 34% so với giá trị trung bình. Tuy nhiên, chỉ có 12% (hay 12 tỷ USD) trong tổng tổn thất kinh tế này được bồi thường bảo hiểm.

APAC vẫn là khu vực mà khoảng trống bảo vệ tiếp tục là mối quan tâm vì phần lớn trong số tổng tổn thất kinh tế do thiên tai vẫn chưa được bảo hiểm.

Năm ngoái, lục địa châu Á đã bị ảnh hưởng nặng nề bởi một trong những mùa gió mùa mạnh nhất trong nhiều thập kỷ. Lượng mưa tăng cao do chuyển tiếp sang điều kiện La Nina đã khiến cho hàng trăm con sông lớn phá vỡ mức dự báo lũ lụt. Những tác động tồi tệ nhất được ghi nhận tại Trung Quốc, ở đây dải mây Mei-yu đã gây mưa lớn nhất kể từ năm 1998. Hơn 1,4 triệu ngôi nhà bị hư hại và nhiều vùng nông nghiệp rộng lớn bị nhận chìm trong lũ lụt. Tổng tổn thất kinh tế chỉ riêng ở Trung Quốc đã là 35 tỷ USD.

Hoạt động của bão nhiệt đới ở châu Á, mặc dù thấp hơn nhiều so với mức độ khí hậu trong năm 2020, vẫn gây ra những tác động nghiêm trọng và thảm khốc. Đáng chú ý nhất là siêu bão Goni đã lập kỷ lục cường độ cấp 5 đổ bộ vào Philippines. Cơn bão với sức gió khoảng 195 dặm/giờ (315km/giờ) là cơn bão mạnh nhất từng được ghi nhận trên toàn cầu. Các cơn bão mạnh khác tấn công Philippines bao gồm Vamco và Molave. Quốc gia này đã thông báo hàng trăm nghìn ngôi nhà và các tài sản khác bị hư hại hoặc phá hủy, và tổng tổn thất kinh tế lên đến 2 tỷ USD.

Một số cơn bão nhiệt đới cũng đã tràn vào Việt Nam. Chỉ riêng trong tháng 10, các cơn bão Lifa, Nangka, Saudel và Molave đã đổ bộ vào Việt Nam và gây ra lũ lụt thảm khốc ở khu vực miền trung Việt Nam. Theo thông báo của chính phủ, chỉ trong tháng 10, tổng thiệt hại lên đến 1,4 tỷ USD. Tàn dư của những cơn bão này sau đó di chuyển qua các nước láng giềng Lào, Campuchia và Thái Lan.

Hoạt động của hiểm họa thiên thiên cũng gia tăng ở Châu Đại Dương. Úc đã bị ảnh hưởng bởi một loạt các sự kiện giông bão nghiêm trọng đáng chú ý, chủ yếu là mưa đá. Ngày 19 và 20 tháng 1 năm ngoái đã chứng kiến các khu vực tàu điện ngầm lớn như Sydney, Brisbane, Canberra và Melbourne đều bị ảnh hưởng bởi mưa đá, làm phát sinh 131.000 khiếu nại với tổng số tiền bồi thường bảo hiểm lên tới 1,4 tỷ USD. Các trận mưa đá khác ảnh hưởng đến Queensland vào tháng 4 và tháng 10 cũng làm phát sinh thêm số tiền bồi thường bảo hiểm lên tới hàng trăm triệu USD; trong khi đó vùng áp suất thấp bờ biển phía đông Úc đã gây thiệt hại trên diện rộng và lũ lụt từ ngày 4 – 11 tháng 2 ở Queensland và New South Wales.

Ngoài ra, mùa cháy rừng lịch sử ở Úc năm 2019/20 chính thức kết thúc vào tháng 5 năm 2020. Những đám cháy này đã dẫn đến những tổn thất được bảo hiểm lên tới 1,6 tỷ USD.