Biến đổi khí hậu và các hiện tượng thời tiết cực đoan không chỉ thúc đẩy nhu cầu bảo hiểm hàng không mà còn định hình lại cách các nhà bảo hiểm đánh giá rủi ro. Theo bà Vanessa Chen, Phó Giám đốc phụ trách Hàng không khu vực châu Á của Aon, trọng tâm hiện nay không còn dừng ở việc bảo vệ trước tổn thất, mà là đánh giá năng lực chống chịu và khả năng ứng phó của doanh nghiệp trước các cú sốc ngày càng khó lường.

Trong cuộc trao đổi với Asia Insurance Review, bà Chen cho biết dù thời tiết cực đoan xuất hiện với tần suất ngày càng cao, nhu cầu đi lại bằng đường hàng không vẫn tiếp tục tăng trưởng mạnh. Tuy nhiên, các hiện tượng như bão, lũ lụt, nắng nóng kéo dài hay nhiễu động không khí đang làm thay đổi đáng kể cách nhìn nhận về rủi ro trong ngành.

“Thời tiết cực đoan đang góp phần thúc đẩy nhu cầu bảo hiểm hàng không. Nhưng quan trọng hơn, nó đang làm thay đổi bản chất của các cuộc thảo luận về rủi ro,” bà Chen nhấn mạnh.

Theo bà Chen, các hãng hàng không hiện phải đối mặt với nhiều gián đoạn liên quan đến thời tiết hơn trước. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến hoạt động khai thác của sân bay, dịch vụ mặt đất, kế hoạch bảo dưỡng tàu bay cũng như trách nhiệm đối với hành khách.

Từ nhu cầu bảo hiểm đến bài toán về năng lực chống chịu

Sự gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan không chỉ khiến nhu cầu bảo hiểm tăng lên mà còn thúc đẩy các doanh nghiệp và nhà bảo hiểm rà soát kỹ hơn những điểm yếu trong hoạt động vận hành.

Theo bà Chen, sự gia tăng của các hiện tượng thời tiết cực đoan đang khiến các nhà bảo hiểm chú trọng hơn đến khả năng chống chịu của hoạt động khai thác, mức độ dễ tổn thương của cơ sở hạ tầng sân bay cũng như rủi ro gián đoạn kinh doanh.

Bà cho biết nắng nóng kéo dài có thể ảnh hưởng đến hiệu suất hoạt động của máy bay và làm giảm năng lực khai thác của sân bay. Trong khi đó, lũ lụt và bão làm gia tăng nguy cơ thiệt hại đối với tài sản mặt đất, đồng thời kéo dài thời gian gián đoạn hoạt động.

Thực tế, Aon đã ghi nhận nhiều vụ tổn thất liên quan đến thiên tai. Một sự cố gần đây xảy ra khi mái của một nhà chứa máy bay bị sập trong bão, khiến bốn máy bay đang đỗ bên trong bị hư hỏng. Sau sự việc này, doanh nghiệp đã phải xem xét các phương án gia cố cơ sở hạ tầng nhằm tăng cường khả năng chống chịu trước các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Theo bà Chen, mối quan tâm của các nhà bảo hiểm hiện không chỉ dừng lại ở những tổn thất đã phát sinh, mà còn tập trung vào các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro mà khách hàng dự kiến triển khai trong tương lai. Đây là yếu tố ngày càng được coi trọng trong bối cảnh thiên tai và thời tiết cực đoan đang xuất hiện với tần suất cao hơn.

Để thích ứng với bối cảnh mới, các doanh nghiệp bảo hiểm cũng đang tăng cường năng lực đánh giá rủi ro. Các yếu tố như phân tích dữ liệu thời tiết, kế hoạch ứng phó khẩn cấp hay các bài kiểm tra sức chịu đựng của hệ thống vận hành đang được đưa vào quá trình thẩm định bảo hiểm.

“Cách các hãng hàng không và sân bay sử dụng dữ liệu thời tiết, xây dựng phương án dự phòng và kiểm tra khả năng ứng phó với khủng hoảng đang ngày càng ảnh hưởng đến quyết định nhận bảo hiểm, mức phí cũng như năng lực bảo hiểm được cung cấp,” bà cho biết.

Rủi ro hàng không tại châu Á ngày càng phức tạp

Đánh giá về thị trường châu Á, bà Chen cho rằng bức tranh rủi ro của ngành hàng không đang mở rộng nhưng cũng trở nên phức tạp hơn. Lượng hành khách đã phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch, thậm chí nhiều thị trường trong khu vực đã vượt mức trước COVID-19 nhờ sự gia tăng của tầng lớp trung lưu, việc nối lại các đường bay quốc tế và quá trình mở rộng đội tàu bay.

Tuy nhiên, ngành hàng không hiện phải hoạt động trong môi trường nhiều biến động hơn, chịu tác động đồng thời của căng thẳng địa chính trị, rủi ro khí hậu, những hạn chế trong chuỗi cung ứng và các yêu cầu pháp lý ngày càng khắt khe.

Trong bối cảnh môi trường hoạt động ngày càng phức tạp, các hãng hàng không đang có xu hướng tìm kiếm những giải pháp bảo hiểm được thiết kế linh hoạt hơn, phù hợp với đặc thù rủi ro, mạng lưới khai thác và năng lực quản trị của từng doanh nghiệp.

Theo bà Chen, điều này mở ra cơ hội cho các nhà bảo hiểm nâng cao vai trò từ đơn thuần cung cấp năng lực bảo hiểm sang trở thành đối tác tư vấn quản trị rủi ro. Thay vì chỉ dựa trên các chỉ số truyền thống, quá trình thẩm định ngày càng dựa nhiều hơn vào dữ liệu chuyên sâu như mức độ phơi nhiễm rủi ro theo từng tuyến bay (routing exposure), hiệu quả khai thác đội tàu bay và các cơ chế kiểm soát vận hành.

Bên cạnh các chương trình bảo hiểm truyền thống, thị trường cũng đang chứng kiến sự gia tăng nhu cầu đối với các giải pháp chuyển giao rủi ro thay thế như công ty bảo hiểm nội bộ (captives) hay các chương trình bảo hiểm được thiết kế riêng theo nhu cầu của từng doanh nghiệp. Các hãng hàng không sở hữu hệ thống quản trị và quản lý rủi ro hiệu quả có thể được hưởng những điều kiện bảo hiểm thuận lợi hơn.

Quản trị rủi ro sẽ là yếu tố quyết định

Ngoài thời tiết cực đoan, ngành hàng không còn phải đối mặt với nhiều thách thức khác như bất ổn địa chính trị, giá trị ngày càng cao của các dòng máy bay hiện đại, cùng những khó khăn trong chuỗi cung ứng và công tác bảo dưỡng.

Theo bà Chen, để ứng phó hiệu quả, các nhà bảo hiểm cần áp dụng phương pháp đánh giá chi tiết hơn, chẳng hạn phân tích rủi ro theo từng tuyến bay thay vì chỉ dựa trên quy mô đội tàu bay. Đồng thời, cần chú trọng hơn đến khả năng chống chịu trong vận hành, quy trình ra quyết định và kế hoạch ứng phó của doanh nghiệp.

Phó Giám đốc phụ trách Hàng không khu vực châu Á của Aon cũng nhấn mạnh vai trò của sự phối hợp giữa doanh nghiệp bảo hiểm, môi giới và bên được bảo hiểm trong việc nhận diện và quản lý rủi ro. Cách tiếp cận này không chỉ giúp nâng cao chất lượng lựa chọn rủi ro mà còn góp phần duy trì sự bền vững của thị trường bảo hiểm trong dài hạn.

Nhìn về 12 tháng tới, bà Chen cho rằng khả năng tích hợp quản trị rủi ro vào hoạt động vận hành và hoạch định chiến lược sẽ là yếu tố then chốt quyết định sức cạnh tranh của các hãng hàng không.

Theo bà Chen, các doanh nghiệp hàng không cần ưu tiên tăng cường giám sát rủi ro địa chính trị và thời tiết, đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu vào quá trình ra quyết định, đồng thời duy trì sự linh hoạt trong kế hoạch đội tàu bay và mạng lưới khai thác để kịp thời ứng phó với các biến động bất ngờ.

Bà cũng cho rằng các giải pháp chuyển giao rủi ro chỉ phát huy hiệu quả cao nhất khi được tích hợp trong một chiến lược nâng cao khả năng chống chịu tổng thể, thay vì được xem như một sản phẩm độc lập. Điều này càng trở nên quan trọng khi rủi ro địa chính trị, biến động khí hậu và hiệu quả vận hành ngày càng gắn kết chặt chẽ với nhau.

Theo Asia Reinsurance Review 6/2026