Các báo cáo mới nhất của Aon, Gallagher Re và Swiss Re Institute cho thấy, hoạt động thiên tai trên toàn cầu trong nửa đầu năm 2026 không gây ra mức tổn thất tài chính đặc biệt lớn so với xu hướng dài hạn. Tuy nhiên, sự xuất hiện của nhiều hiện tượng cực đoan cùng nguy cơ gia tăng của cháy rừng, lũ lụt, bão nhiệt đới và các hình thái thời tiết bất lợi trong nửa cuối năm cho thấy rủi ro thiên tai vẫn là vấn đề đáng lưu ý đối với thị trường bảo hiểm và tái bảo hiểm.

Tổn thất kinh tế toàn cầu thấp hơn xu hướng dài hạn

Theo Báo cáo tóm tắt về tình hình thiên tai thế giới 6 tháng 2026 (Aon – Global Catastrophe Recap: First Half of 2026), tổng tổn thất kinh tế do thiên tai trong nửa đầu năm 2026 ước khoảng 111 tỷ USD, thấp hơn 25% so với mức bình quân từ năm 2000 là 149 tỷ USD và là mức thấp nhất kể từ năm 2018. Tuy nhiên, đã có ít nhất 23 sự kiện gây thiệt hại kinh tế từ 1 tỷ USD trở lên, tương đương mức bình quân dài hạn.

Gallagher Re đưa ra mức ước tính cao hơn, với 142 tỷ USD tổn thất kinh tế trực tiếp trong 6 tháng 2026, thấp hơn 10% so với mức bình quân giai đoạn 2016–2025 là 159 tỷ USD và thấp hơn 24% so với bình quân 5 năm gần nhất. Báo cáo ghi nhận ít nhất 30 sự kiện có tổn thất từ 1 tỷ USD, trong đó 5 sự kiện vượt 5 tỷ USD.

Mặc dù có sự chênh lệch về số liệu nhưng 2 báo cáo đều cho thấy một điểm tương đồng: nửa đầu năm 2026 có mức tổn thất tổng thể thấp hơn xu hướng gần đây, nhưng không đồng nghĩa với việc rủi ro thiên tai đã giảm.

Bão giông vẫn là rủi ro gây tổn thất bảo hiểm lớn nhất

Severe Convective Storms (SCS) – bao gồm dông lốc, mưa đá, lốc xoáy và gió giật mạnh – tiếp tục là hiểm họa gây tổn thất lớn nhất trong 6 tháng 2026.

Aon ước tính SCS gây khoảng 40 tỷ USD tổn thất kinh tế toàn cầu, chủ yếu tại Mỹ và một phần châu Âu. Mức này thấp hơn đáng kể so với hơn 60 tỷ USD mỗi năm trong giai đoạn 2023–2025, nhưng vẫn cho thấy tính chất thường xuyên và khó dự báo của nhóm rủi ro này.

Ở góc độ bảo hiểm, Swiss Re Institute ước tính SCS gây 28 tỷ USD tổn thất được bảo hiểm, chiếm phần lớn tổng tổn thất bảo hiểm trong nửa đầu năm. Đáng chú ý, hoạt động bão giông tại Mỹ thực tế diễn ra với tần suất cao hơn mức bình quân giai đoạn 2016–2025, nhưng tổn thất bảo hiểm thấp hơn xu hướng do phần lớn các sự kiện có cường độ lớn không xảy ra tại những khu vực có mật độ tài sản bảo hiểm cao nhất.

Điều này cho thấy mức tổn thất thấp trong H1/2026 phần nào phản ánh vị trí và thời điểm xảy ra sự kiện, thay vì sự suy giảm mang tính hệ thống của rủi ro thiên tai.

Động đất Venezuela và nắng nóng châu Âu là những sự kiện đáng chú ý

Sự kiện gây tổn thất kinh tế lớn nhất trong H1/2026 là chuỗi động đất tại Venezuela ngày 24/6. Gallagher Re ước tính thiệt hại kinh tế khoảng 37 tỷ USD, trong khi Swiss Re ước tính thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng và công trình khoảng 20 tỷ USD. Do tỷ lệ tham gia bảo hiểm tại Venezuela thấp, phần tổn thất được bảo hiểm được dự báo chỉ chiếm một phần nhỏ.

Tại châu Âu, các đợt bão, mưa lớn và lũ lụt gây tổn thất đáng kể. Đặc biệt, bão Kristin trở thành sự kiện gây tổn thất lớn nhất từ trước đến nay tại Bồ Đào Nha. Trong khi đó, đợt nắng nóng kỷ lục cuối tháng 6 tại Tây Âu làm hàng nghìn người tử vong, cho thấy tác động của các hiện tượng nhiệt cực đoan không chỉ nằm ở thiệt hại tài sản mà còn liên quan đến sức khỏe cộng đồng, năng suất lao động, nông nghiệp và cơ sở hạ tầng.

Nửa cuối năm 2026: rủi ro vẫn khó xem nhẹ

Mặc dù mùa bão Đại Tây Dương năm 2026 được dự báo ở mức thấp hơn bình thường do khả năng hình thành El Nino mạnh, Swiss Re lưu ý rằng điều này không đồng nghĩa với việc rủi ro tổn thất lớn được loại bỏ.

Trong 30 năm qua, trung bình 58% tổng tổn thất thiên tai được bảo hiểm xảy ra trong nửa cuối năm, chủ yếu do hoạt động bão nhiệt đới tại Bắc Đại Tây Dương, với mùa cao điểm thường rơi vào quý III. Bão nhiệt đới Bắc Đại Tây Dương chiếm khoảng 35% tổng tổn thất thiên tai được bảo hiểm trong dài hạn.

El Nino thường làm giảm xác suất một mùa bão Đại Tây Dương hoạt động mạnh, nhưng không loại bỏ rủi ro xuất hiện bão lớn đổ bộ vào các khu vực có mức độ phơi nhiễm cao. Dữ liệu NOAA cho thấy 22% số cơn bão từng đổ bộ vào Mỹ trong giai đoạn 1950–2025 xảy ra trong điều kiện El Nino. Đồng thời, El Nino có thể làm thay đổi phân bố mưa, gia tăng nguy cơ hạn hán tại một số khu vực nhưng lại làm tăng nguy cơ lũ lụt ở những khu vực khác, đồng thời ảnh hưởng đến hoạt động bão nhiệt đới tại Thái Bình Dương.

Bên cạnh bão, cháy rừng và lũ lụt là những rủi ro cần đặc biệt theo dõi trong 6 tháng cuối năm 2026. Swiss Re cho biết mùa cháy rừng tại Bắc Mỹ và châu Âu vẫn đang diễn ra, trong khi phần lớn tổn thất do cháy rừng thường phát sinh trong nửa cuối năm khi thảm thực vật khô hơn. Tại châu Âu, nhiệt độ cao và điều kiện khô hạn đã làm mùa cháy rừng bắt đầu sớm hơn.

Về dài hạn, rủi ro tiếp tục chịu tác động bởi sự gia tăng tài sản tại các khu vực dễ tổn thương, giá trị tài sản và chi phí tái thiết tăng, cùng những thay đổi về đặc tính của hiểm họa do biến đổi khí hậu. Swiss Re ước tính các yếu tố cấu trúc này có thể góp phần làm tổn thất được bảo hiểm tăng khoảng 5–7% mỗi năm trong dài hạn, mặc dù tổn thất thực tế vẫn biến động mạnh giữa các năm.

Thiên tai tại Việt Nam: thiệt hại giảm nhưng rủi ro vẫn hiện hữu

Tại Việt Nam, tình hình thiên tai trong H1/2026 nhìn chung chưa ghi nhận các sự kiện có quy mô đặc biệt lớn trên phạm vi quốc gia. Theo số liệu của Tổng Cục Thống kê, trong sáu tháng đầu năm, thiên tai làm 28 người chết và mất tích, 65 người bị thương, gây thiệt hại hơn 31.900 ha lúa và hoa màu, làm sập, cuốn trôi hoặc hư hỏng hơn 6.900 ngôi nhà; tổng thiệt hại tài sản ước khoảng 1.123 tỷ đồng, giảm 43,1% so với cùng kỳ năm trước.

Các hình thái thiên tai chủ yếu gồm mưa lớn, dông lốc, sét, mưa đá, lũ quét và sạt lở đất. Trong tháng 5, các đợt mưa lớn tại khu vực phía Bắc cũng gây ngập lụt và ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng. Mặc dù chưa gây ra tổn thất đặc biệt nghiêm trọng, các sự kiện này cho thấy rủi ro mưa lũ đang trở thành một yếu tố cần được chú trọng hơn trong công tác đánh giá và quản lý rủi ro bảo hiểm tài sản tại Việt Nam.

Đối với thị trường bảo hiểm và tái bảo hiểm

Nhìn tổng thể, H1/2026 có thể được xem là một giai đoạn tương đối thuận lợi cho ngành bảo hiểm khi xét về tổn thất thiên tai trên quy mô toàn cầu. Tuy nhiên, mức tổn thất thấp không nên được hiểu là xu hướng rủi ro đã đảo chiều. Sự biến động cao của các rủi ro SCS, lũ lụt, cháy rừng và bão nhiệt đới tiếp tục đặt ra yêu cầu tăng cường quản lý tích tụ rủi ro.

Đối với Việt Nam, nửa cuối năm vẫn là giai đoạn cần đặc biệt theo dõi do hoạt động mưa bão, lũ lụt thường gia tăng. Đối với doanh nghiệp bảo hiểm và tái bảo hiểm, trọng tâm cần tiếp tục là kiểm soát tích tụ theo khu vực địa lý và theo ngành nghề, đánh giá đồng thời các rủi ro bão – mưa lớn – lũ lụt – sạt lở trong danh mục bảo hiểm, đồng thời bảo đảm năng lực bảo vệ thông qua các chương trình tái bảo hiểm phù hợp (truyền thống hoặc phi truyền thống).

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và giá trị tài sản tiếp tục gia tăng, quản trị rủi ro thiên tai nên chuyển từ việc chỉ theo dõi tổn thất thực tế sang chủ động nhận diện tích tụ, mô phỏng các

kịch bản cực đoan; đánh giá, cải thiện/ cải tiến chương trình tái bảo hiểm; và chuẩn bị năng lực vốn cho các sự kiện có xác suất thấp nhưng mức độ ảnh hưởng rất lớn.

Nguồn chính:

Aon – Global Catastrophe Recap, First Half 2026;

Swiss Re Institute – First-half 2026 insured natural catastrophe losses: below trend, rising risks, August 2026;

Gallagher Re – Natural Catastrophe and Climate Report, Preliminary Overview, H1 2026, July 2026.