Swiss Re xác định nhiệt độ cực đoan, khả năng thích nghi của nấm mốc và các vụ kiện tụng liên quan đến nhựa là những rủi ro mới nổi mà ngành bảo hiểm cần đặc biệt lưu ý.  

Theo báo cáo thường niên về những rủi ro mới và mới nổi, Swiss Re chỉ ra rằng hiện tượng nhiệt độ cực đoan, sự thích nghi của nấm mốc với điều kiện khắc nghiệt hơn, cùng xu hướng gia tăng các tranh chấp pháp lý về nhựa, đều có thể tạo ra những tác động đáng kể đối với nhiều loại hình bảo hiểm.

“Biến đổi khí hậu đang gây ra những rủi ro liên quan đến nhiệt độ cực đoan và sự phát triển của nấm mốc. Những đợt nắng nóng diễn ra thường xuyên không chỉ làm tăng nguy cơ tai nạn, mất điện, cháy rừng mà còn tạo áp lực lên hệ thống chăm sóc sức khỏe”, Swiss Re cho biết. “Nhiệt độ ấm hơn cũng tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển mạnh, trong khi nhiều chủng nấm đã kháng lại số ít thuốc diệt nấm hiện có. Hệ quả là số vụ khiếu nại liên quan đến nấm mốc độc hại trong các công trình xây dựng có thể tăng lên, đồng thời rủi ro nhiễm nấm kháng thuốc ở người và cây trồng cũng lan rộng, ảnh hưởng trực tiếp đến bảo hiểm tài sản, bảo hiểm trách nhiệm và bảo hiểm nông nghiệp”.

Ngoài việc tập trung vào những rủi ro mới nổi cấp bách nhất, báo cáo của Swiss Re còn chỉ ra những rủi ro mang tính cấu trúc có thể tác động đến các công ty bảo hiểm, bao gồm: niềm tin vào các tổ chức suy giảm, dân số già hóa, lạm phát xã hội, rủi ro tử vong và tiến trình số hóa.

Swiss Re cho biết: “Một số rủi ro mang tính cấu trúc đáng chú ý là mức độ thiếu tin tưởng của người tiêu dùng đối với các công ty bảo hiểm, theo kết quả từ các cuộc khảo sát. Điều này ảnh hưởng đến doanh số bán bảo hiểm và có thể dẫn đến các vấn đề uy tín và gia tăng sức ép pháp lý. Một mối lo ngại khác là sự leo thang của các vụ kiện bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, khi mức độ nghiêm trọng của các khiếu nại bảo hiểm ngày càng vượt xa tác động thuần túy của kinh tế, đặc biệt là ở Mỹ. Điều này đặt ra thách thức cho lĩnh vực bảo hiểm trách nhiệm và làm giảm khả năng chuyển giao rủi ro.”

Nhiệt độ cực đoan tạo ra rủi ro bảo hiểm lan rộng

Ngành bảo hiểm đang phải đối mặt với áp lực ngày càng tăng do các đợt nắng nóng khắc nghiệt diễn ra thường xuyên, trong đó năm 2024 là năm nóng nhất được ghi nhận và riêng tháng 7/2024 chứng kiến ba ngày nóng nhất từng được ghi nhận. Theo báo cáo, trong giai đoạn từ tháng 6 năm 2023 đến tháng 4 năm 2024, 76 đợt nắng nóng đã xảy ra trên 90 quốc gia, ảnh hưởng đến hơn 6 tỷ người – mỗi người phải trải qua ít nhất 31 ngày nắng nóng gay gắt.

Tần suất của các đợt nắng nóng ở Mỹ đã tăng đều đặn từ mức trung bình hai đợt mỗi năm lên sáu đợt mỗi năm trong những năm 2010 và 2020. Các đợt nắng nóng ở các khu vực đô thị lớn hiện kéo dài trung bình bốn ngày, dài hơn khoảng một ngày so với những năm 1960, trong khi mùa nắng nóng nói chung đã kéo dài ở nhiều nơi.

Báo cáo cho thấy các loại hình bảo hiểm tài sản và bảo hiểm chuyên biệt đang phải đối mặt với nguy cơ bị ảnh hưởng đáng kể do nhiệt độ cực đoan gây thiệt hại trực tiếp đến tài sản cố định của doanh nghiệp. Diễn đàn Kinh tế Thế giới dự báo tình trạng nắng nóng gay gắt sẽ gây ra thiệt hại hàng năm từ 404 tỷ đến 448 tỷ USD cho toàn bộ công ty đại chúng vào năm 2035.

Những gián đoạn trong hạ tầng – từ hệ thống điện, đường sá, cầu cống đến các tòa nhà – không chỉ dẫn tới các khiếu nại về thiệt hại tài sản mà còn kéo theo tổn thất do gián đoạn kinh doanh.Theo Swiss Re, mối liên hệ giữa các đợt nắng nóng, hạn hán và rủi ro cháy rừng đã góp phần gây ra 74 tỷ USD tổn thất được bảo hiểm do cháy rừng trên toàn cầu trong giai đoạn 2014-2023.

Trong khi đó, các công ty bảo hiểm nhân thọ và sức khỏe đang phải đối mặt với các khiếu nại bồi thường gia tăng do tác động của nhiệt độ lên sức khỏe, bao gồm kiệt sức, say nắng, các vấn đề về thận hay thậm chí là làm trầm trọng thêm các bệnh tim mạch và hô hấp.

Khiếu nại bồi thường của người lao động có thể tăng lên do tai nạn lao động ngày càng có khả năng xảy ra trong điều kiện căng thẳng do nhiệt độ cao. Báo cáo cho biết, các rủi ro trách nhiệm cũng gia tăng khi người sử dụng lao động và các tổ chức phải đối mặt với rủi ro pháp lý do không cung cấp đầy đủ các biện pháp chăm sóc, bao gồm cung cấp đủ nước và thời gian nghỉ ngơi cho người lao động, cũng như bảo vệ đầy đủ cho những người tham gia sự kiện ngoài trời.

Khả năng thích nghi của nấm mốc vượt ra ngoài ranh giới truyền thống

Theo Swiss Re, ngành bảo hiểm phải đối mặt với những rủi ro mới liên quan đến nấm mốc từ hai nguồn chính: nấm mốc thích nghi với nhiệt độ ấm hơn và việc lạm dụng thuốc diệt nấm mốc dẫn đến mầm bệnh nấm mốc kháng nhiều loại thuốc.

Báo cáo lưu ý rằng những diễn biến này gợi nhớ đến cuộc cuộc khủng hoảng nấm mốc độc hại vào cuối những năm 1990 và đầu những năm 2000, khi nhiều mảng trong hoạt động bảo hiểm tài sản và trách nhiệm đã phải tái định hình. Một ví dụ điển hình là phán quyết của bồi thẩm đoàn bang Texas năm 2001, buộc bồi thường 32,1 triệu USD trong một vụ kiện liên quan đến nấm mốc.

Các công ty bảo hiểm chuyên biệt hiện phải đối mặt với rủi ro ngày càng lớn từ tình trạng mất mùa do nấm mốc, vốn trở nên phổ biến hơn ở các vùng khí hậu ấm hơn và lây lan sang các vùng địa lý mới qua đường lây truyền không khí và nước. Nhiễm nấm mốc có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất cây trồng, có khả năng dẫn đến tình trạng thiếu lương thực và giá lương thực tăng cao. Sự lây lan của nấm mốc sang các môi trường mới tạo ra thêm nhiều đường lây truyền đến các vật chủ và khu vực trước đây chưa từng bị ảnh hưởng.

Báo cáo cảnh báo rằng các công ty bảo hiểm tài sản có thể phải đối mặt với các khiếu nại bồi thường gia tăng liên quan đến nấm mốc, khi khí hậu ấm hơn gây ra lũ lụt và triều cường thường xuyên và nghiêm trọng hơn. Tình trạng nước và độ ẩm trong các tòa nhà thúc đẩy sự phát triển của nấm mốc độc hại, đặc biệt là ở nhiệt độ cao, khiến nhiều tài sản dễ bị hư hại, ngay cả tại những khu vực trước đây vốn ít chịu ảnh hưởng của lũ lụt.

Theo báo cáo, các loại hình bảo hiểm trách nhiệm phải đối mặt với rủi ro về tổn thất trách nhiệm phát sinh từ việc thu hồi sản phẩm và khiếu nại về thiệt hại môi trường khi sử dụng thuốc diệt nấm mốc quá mức hoặc không đúng cách mà không thể ngăn chặn được sự lây lan của nấm mốc.

Các công ty bảo hiểm nhân thọ và sức khỏe đồng thời phải đối mặt với những rủi ro tiềm ẩn do nấm mốc thích nghi với nhiệt độ cao hơn ở người và động vật máu nóng, với các chu kỳ điều trị không đầy đủ thúc đẩy các tác nhân gây bệnh nấm kháng nhiều loại thuốc có thể góp phần làm tăng tỷ lệ tử vong.

Kiện tụng về nhựa sắp gia tăng nhanh chóng

Theo báo cáo, việc sử dụng nhựa tràn lan và xử lý không đúng cách đang làm gia tăng các vụ kiện tụng trên nhiều loại hình bảo hiểm, đặc biệt là ở Mỹ. Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) dự đoán sản lượng nhựa toàn cầu sẽ đạt 736 triệu tấn vào năm 2040, tăng 70% so với năm 2020. Báo cáo lưu ý rằng chưa đến 10% nhựa dùng một lần được tái chế, trong khi đó hơn 25% bị rò rỉ trực tiếp ra môi trường đất liền và thủy vực.

Những tiến bộ khoa học trong việc xác định nguyên nhân và nguồn gốc liên quan đến các chất ô nhiễm nhựa có thể dẫn đến sự gia tăng nhanh chóng các khiếu nại về trách nhiệm đối với môi trường và sản phẩm. Nghiên cứu ngày càng ghi nhận sự hiện diện của các hạt nhựa trong hệ tiêu hóa, máu, gan, thận và não của con người, trong khi các chất phụ gia hóa học được sử dụng trong sản xuất nhựa có thể gây hại cho thực vật và động vật khi thải ra môi trường.

Swiss Re nhận định rằng các công ty bảo hiểm trách nhiệm đứng trước rủi ro lớn nhất, bởi bằng chứng khoa học ngày càng củng cố mối liên hệ nhân quả giữa chất gây ô nhiễm và nguồn phát thải, giúp nguyên đơn dễ dàng liên kết trách nhiệm trực tiếp với ngành hoặc doanh nghiệp cụ thể.

Các xu hướng kiện tụng mới nổi tập trung vào: khiếu nại gây phiền toái công cộng (với yêu cầu chứng minh nhẹ hơn), nhãn mác và quảng cáo sai lệch, cùng trách nhiệm sản phẩm. Ví dụ, các vụ kiện chống lại các nhà sản xuất nước khoáng đóng chai và bình sữa trẻ em vì tiếp thị sản phẩm là an toàn mặc dù có rò rỉ vi nhựa và hóa chất phụ gia, báo cáo cho biết.

Các công ty bảo hiểm chuyên biệt có thể nhận thấy nhu cầu về bảo hiểm liên quan đến ô nhiễm ngày càng tăng khi các công ty tìm kiếm sự bảo vệ trước chi phí bào chữa pháp lý và các khoản dàn xếp tiềm ẩn trong các dự án giảm thiểu nhựa.

Các công ty bảo hiểm nhân thọ và sức khỏe có thể phải đối mặt với rủi ro bệnh tật gia tăng vì nghiên cứu cho thấy mối tương quan giữa các hạt nhựa trong mạch máu và nguy cơ đau tim, đột quỵ hoặc tử vong cao hơn, cùng với các tác động thần kinh tiềm ẩn lên não.

Những rủi ro có ảnh hưởng thấp đáng lưu ý

Báo cáo thường niên của Swiss Re cũng chỉ ra những rủi ro mới “đáng được quan tâm, nhưng có khả năng ảnh hưởng thấp hơn và có thể sẽ nghiêm trọng hơn trong dài hạn hơn là ngắn hạn”. Những rủi ro này bao gồm:

• Xu hướng tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến ngày càng gia tăng nhanh chóng.
• Sử dụng “deepfake” và phát tán thông tin sai lệch.
• Vai trò ngày càng gia tăng của công nghệ số trong việc cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe.
• Sử dụng máy bay không người lái cho mục đích chiến lược.
• Cách thức Trí tuệ nhân tạo (AI) có thể ảnh hưởng đến nhu cầu về kỹ năng tại nơi làm việc trong tương lai.

(Theo R&I tháng 6/2025)