Bảo hiểm rủi ro chiến tranh trên biển đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu tổn thất tiềm ẩn cho các doanh nghiệp hoạt động qua những tuyến hàng hải lớn toàn cầu. Nhằm tìm hiểu các loại rủi ro chiến tranh, tác động của chúng tới thương mại hàng hải cũng như cách bảo hiểm rủi ro chiến tranh biển trở thành công cụ quản trị rủi ro thiết yếu, Asia Insurance Review đã có cuộc trao đổi với ông Hari Radhakrishnan, Giám đốc khu vực của First Policy Insurance.

Tuyến huyết mạch toàn cầu đối diện rủi ro

Kênh đào Suez dài 193 km, nối Biển Đỏ và Địa Trung Hải, chiếm khoảng 12–15% thương mại toàn cầu và khoảng 30% lưu lượng container trên thế giới, với giá trị hàng hóa quá cảnh hơn 1.000 tỷ USD mỗi năm. Trong đó có khoảng 9% lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu.

Cả hai tuyến vận tải biển trọng yếu – hành lang Biển Đỏ qua Vịnh Aden và lối vào Ấn Độ Dương qua eo Hormuz – đều đang bị ảnh hưởng bởi căng thẳng địa chính trị leo thang tại Trung Đông.

Ông Radhakrishnan cho biết: “Sự gián đoạn nghiêm trọng xảy ra chủ yếu ở hành lang Biển Đỏ, nơi phiến quân Houthi nhắm vào các tàu qua lại một trong những tuyến vận tải bận rộn nhất, chiếm khoảng 12% tổng thương mại và 30% lưu lượng container toàn cầu”.

Theo báo cáo, từ tháng 11/2023 đến tháng 12/2024, Houthi đã tấn công hơn 100 tàu. Ngày 6/7/2025, tàu Magic Seas treo cờ Liberia bị tấn công bằng máy bay không người lái, tên lửa và lựu đạn chống tăng, buộc thủy thủ đoàn phải rời tàu, sau đó tàu chìm. Ngày hôm sau, 7/7/2025, tàu Eternity C cũng chịu chung số phận khi bị tấn công bằng thiết bị tương tự. Cả hai tàu đều thuộc công ty có hoạt động tại cảng Israel.

Căng thẳng chính trị và phí bảo hiểm leo thang

Trước tình hình leo thang, ông Radhakrishnan cho biết: “Phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh đối với tàu và hàng hóa qua Kênh đào Suez và Biển Đỏ đang ở mức rất cao. Các tàu có liên quan đến Israel thậm chí bị từ chối bảo hiểm. Nhiều doanh nghiệp buộc phải tránh Biển Đỏ, đi vòng qua châu Phi”.

Hệ quả là phí bảo hiểm tăng vọt. Ủy ban Chiến tranh Chung (Joint War Committee) – tổ chức đại diện cho các công ty bảo hiểm và tái bảo hiểm tại thị trường London – đã mở rộng khu vực nguy cơ cao ở Biển Đỏ lên đến 18 độ vĩ Bắc sau loạt tấn công của Houthi. Điều này khiến phí bảo hiểm tiếp tục leo thang, và chủ tàu được khuyến cáo phải tham khảo ý kiến với đơn vị bảo hiểm trước khi qua vùng phụ thu (additional premium area).

Trước xung đột Israel–Palestine tháng 10/2023, mức phí bảo hiểm chỉ khoảng 0,05%. Cuối năm 2023, con số này tăng gấp đôi, thậm chí gấp 2,5 lần đối với các chủ tàu Israel. Đến nay, phí bảo hiểm đã lên khoảng 0,7% giá trị tàu, so với mức 0,3% trước đây.

Tuyến đường vòng qua châu Phi tuy an toàn hơn nhưng kéo dài thêm 10–21 ngày, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hàng hóa dễ hư hỏng. Chưa kể, tuyến này thường xuyên gặp thời tiết khắc nghiệt. Báo cáo năm 2024 của Hội đồng Vận tải Container Thế giới cho biết có 576 container bị mất trên biển, tăng hơn gấp đôi so với năm 2023; riêng khu vực mũi Hảo Vọng (the Cape) chiếm tới 35%.

Nguy cơ đối với bảo hiểm hàng không

Không chỉ bảo hiểm hàng hải, lĩnh vực hàng không cũng chịu ảnh hưởng. Với mối đe dọa thiệt hại vật chất và khả năng phải đổi hướng bay, năng lực bảo hiểm hàng không bị siết chặt, phí tăng mạnh.

Thực tế từng có nhiều thảm kịch: chuyến bay MH17 của Malaysia Airlines bị bắn rơi ở Ukraine năm 2014, hay chuyến bay 752 của Ukraine International Airlines bị phòng không Iran nhầm lẫn với tên lửa hành trình. Những sai sót này gây ra thảm họa về người và các khoản bồi thường bảo hiểm khổng lồ.

Với Israel, rủi ro hàng không bị thị trường tái bảo hiểm quốc tế từ chối hoàn toàn. Chính phủ Israel đã lập quỹ 6 tỷ USD do công ty bảo hiểm nhà nước Inbal quản lý, nhằm hỗ trợ các hãng hàng không trong nước tiếp tục hoạt động. Sau xung đột với Iran, quỹ này còn mở rộng để hỗ trợ cả hãng hàng không nước ngoài, nhằm duy trì đường bay thiết yếu.

Bảo hiểm toàn cầu gắn liền với địa chính trị

Ngành bảo hiểm vốn gắn liền với bối cảnh địa chính trị toàn cầu. Một số lĩnh vực như hàng hải, hàng không chịu tác động trực tiếp, do bảo hiểm bao gồm rủi ro chính trị và chiến tranh. Các mảng khác như tài sản hay trách nhiệm dân sự ít chịu ảnh hưởng trực tiếp, nhưng vẫn bị tác động gián tiếp từ gián đoạn chuỗi cung ứng và lạm phát.

Với việc xung đột Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, thị trường bảo hiểm toàn cầu cần sớm có chiến lược thích ứng và phản ứng kịp thời trước bối cảnh đầy biến động này.

                                                                                    Theo Asia Insurance Review, tháng 9/2025